Aardse schilderijen

 

De schilderijen verbinden het oerverleden met het heden. Van zand, aarde, mergel en steen tot malachiet en lapis lazuli, gelijmd met hazenlijm; de oorsprong van de schilderkunst ruw en puur in het heden geplaatst. Vertrouwd en vernieuwend tegelijkertijd. De aardse tinten dringen zich niet aan je op maar nodigen uit om bij stil te staan, net als een landschap dat je voor de eerste keer ziet.

De artistieke roots van Judith Dubois liggen in Italië, wat nog steeds duidelijk zichtbaar is in haar werk. Ze vertrok na de middelbare school naar Florence, waar zij uiteindelijk negen jaar woonde en werkte. In de trefzekere pasteltekeningen is te zien dat zij docente modeltekenen is geweest. De zandschilderijen en betonfresco’s getuigen van haar onderzoekende natuur.

cv als pdf downloaden

judithdubois toelichting 1Altijd al gefascineerd door de natuur had ik als middelbare scholier het idee om bosbouw te gaan studeren, maar heb ik uiteindelijk toch gekozen voor de kunst. Eerst wilde ik de bossen redden, later wilde ik ze vereeuwigen. Tijdens de negen jaar die ik na mijn middelbare school in Toscane heb doorgebracht, raakte ik in de ban van de kleuren en de beweging in het landschap. In Nederland had ik een intensieve modeltekencursus gevolgd. Deze studie heb ik in Florence voortgezet en verdiept. Tevens heb ik modeltekenles gegeven in het atelier van Patrick Hamilton, verbonden aan de internationale Scuola Lorenzo de' Medici. Aan de academie in Florence en door het landschapschilderen heb ik veelvuldig de verschillende technieken als pastel, aquarel, acryl- en olieverf beoefend. Tevens heb ik mij bekwaamd in het ontwerpen en uitvoeren van betonfresco's, wandschilderingen en kunstige tafels. De fascinatie voor mens en natuur en hun onderlinge wisselwerking is de basis van mijn werk. Op zoek naar nieuwe uitdagingen in de schildertechniek, kwam ik tot het maken van zandschilderijen.

De Zandschilderijen

Het idee van het maken van zandschilderijen ontstond tijdens een werkreis in Californië: een landschap schilderen met het landschap zelf. De vele verschillende kleuren van zand en aarde zijn puur en krachtig, grof en subtiel tegelijkertijd, niet na te maken met welke verftechniek dan ook. Zand heeft een natuurlijke structuur waardoor het licht op verschillende manieren weerkaatst.
judithdubois toelichting 2Als ik op reis ga, ga ik verder dan alleen het kijken naar het landschap. Ik wil het aanraken en meenemen en het zijn eigen verhaal laten vertellen. Ik wil een nieuwe wereld creëren te midden van en gemaakt uit deze wereld. De schoonheid van de natuur en de gevoelens die ik erbij krijg, wil ik vastleggen. Ik wil mensen uitdagen betrokken te zijn bij de natuur, erbij stil te staan, ermee samen te werken en er bewust van te worden. Zand betekent voor mij in contact zijn met de aarde in een wereld waar de grond onder ons bijna overal geasfalteerd of betegeld is. Aarden is (volgens het woordenboek) ergens aangenaam, naar zijn zin, wonen en leven, zich gewennen. De verschillende kleuren zand en aarde heb ik op vele plaatsen in de wereld gevonden en meegenomen naar Nederland.
Zo komt de hele wereld samen in één schilderij. Het is bijzonder om te zien hoe elk land zijn 'eigen kleuren' heeft. Al deze kleuren heb je nodig om een schilderij te maken, het zijn kleuren die elkaar versterken en samenwerken. De aardse tinten dringen zich niet aan je op, maar nodigen uit om erbij stil te staan. Je kunt de schilderijen aanraken en voelen. Het zijn uit de klei getrokken, geaarde schilderijen. Abstract en concreet tegelijkertijd; spiritueel maar ook erg tastbaar.

De techniek

Zand is een uniek medium. Het verkleurt niet zoals vele verfsoorten en daardoor doorstaan de schilderijen de tijd. Zand schildert het schilderij en vertelt zelf het verhaal. Ik ben niet bezig met het nabootsen van de natuur met verf. Ik gebruik het materiaal zoveel mogelijk in de oorspronkelijke vorm. Mergel en zachte steensoorten bijvoorbeeld vermaal ik tot grove korrels. Een schilderij ontstaat door het aanbrengen van een laag lijm op een ongeprepareerd doek of houten paneel waarop ik de verschillende kleuren zand en aarde strooi in de vorm of beweging die ik zoek. Het kan de suggestie van een landschap zijn uit mijn herinnering of vanuit een schets.

Door meerdere lagen lijm en aarde over elkaar aan te brengen liggen de kleuren in gelaagdheid over elkaar heen en zo ontstaat een intrigerende diepte. Soms gebruik ik ook stukjes lapis lazuli voor het blauw dat ik wil aanbrengen of een blauw doek of blauwe tempera als ondergrond. Voor fel groen gebruik ik malachiet, grof marmerpoeder is wit en transparant. Mijn techniek is verwant aan het frescoschilderen en met de zandschilderijen van de Indianen (Noord-Amerika), maar ik heb mijn eigen techniek, werkwijze en thematiek ontwikkeld.

Thema's

Beweging is de rode draad in mijn werk. Een schilderij moet beweging uitstralen, anders zit er geen leven in. De natuur en de mens veranderen voortdurend, ze zijn altijd in beweging; het gaat om actie en reactie. Inspiratie doe ik tijdens wandelingen in de natuur op. Mijn werk gaat over iets dat mij treft in het landschap, dat kan een boompje zijn dat bovenop een hoge rots staat en het ravijn trotseert, of het riet dat meebuigt met de wind. Het worden wandelingen door het schilderij: aardewandelingen.

Ik laat genoeg ruimte in het schilderij voor de fantasie van de kijker, zodat je erin weg kunt dromen, even ontsnappen aan de werkelijkheid door te wandelen in de suggestie van een landschap. Aarde die je laat wegdromen, de kijker wordt als het ware meegezogen in het schilderij. Ruimte in de schilderijen betekent ruimte voor de beleving van de toeschouwer. Daardoor heeft iedereen weer een andere interpretatie van het beeld. De schilderijen zijn een soort spiegels van de gemoedstoestand van de kijker. Soms benadruk ik het landschap door met enkele lijnen menselijke figuren in de zandschilderijen te plaatsen. De lijnen zijn onderbroken, zodat de achtergrond meespeelt in de menselijke figuur of andersom. IJlen en verwijlen, reizen en verzanden.

De oeroude kleuren verbinden voor mij het heden met het verleden. Het materiaal is vertrouwd en nieuw tegelijkertijd. Aan het einde van de dag bij een andere lichtinval zijn de zandschilderijen anders dan aan het begin van de dag, toch blijft de basiskleur hetzelfde. Dit gegeven komt ook terug in een ander thema in mijn werk: het verwerken van verhalen en gebeurtenissen uit de oudheid in actuele schilderijen. De gebeurtenissen hebben weliswaar een ander jasje, maar de motieven en aanleidingen zijn hetzelfde. Grenzen tussen nieuw en oud vervagen. Het doorbreken van grenzen kan worden verbeeld door water of lucht, water heeft geen grenzen en de lucht is van iedereen.

Zandschilderijen in hoekvorm

Ik heb veel geëxperimenteerd met ruimte en beweging in het schilderij. Uit dit experiment ontstond het hoekschilderij. Ik wil de toeschouwer graag verrassen en nieuwsgierig maken. Ik wil de toeschouwer niet passief laten zijn ten opzichte van het schilderij en hij moet de compositie mede kunnen beïnvloeden. Hoekschilderijen zijn in beweging als de toeschouwer dat ook is, een schilderij met meerdere gezichtspunten. Als je door het landschap loopt heb je meerdere uitzichten. Ik wil deze indrukken niet slechts als plaatjes achter elkaar verbeelden in afzonderlijke schilderijen, maar in een schilderij dat in beweging is. Dat kan in een hoekschilderij.